[00:02] Introductie van de podcast
Alexander Pil: Welkom bij de Industrial Automation Podcast. De plek waar technologie, innovatie en industrie samenkomen. Waar we het hebben over alles wat speelt in de wereld van productie en procesautomatisering. Van robotica en slimme software tot connected machines en digitalisering op de werkvloer. Want industriële automatisering is vandaag de motor achter efficiëntere, slimmere en duurzamere productieprocessen. In deze podcast gaan we in gesprek met experts, engineers en ondernemers die elke dag bouwen aan de fabriek van de toekomst. Geen theoretische verhalen, maar inzichten uit de praktijk, concrete cases en ideeën waar je meteen iets mee kan. Of je nu bezig bent met motion control, IT-OT integratie, AI of slimme productielijnen, hier ontdek je wat er verandert, wat er mogelijk is en hoe je kan blijven versnellen. Mijn naam is Alexander Pil en ik zit hier aan tafel met Dorien van Twisk. Ze is projectleider Sustainability en Digitalisering bij SMC. Om te beginnen, Dorien, voor de mensen die SMC niet kennen, wat doen jullie?
Dorien van Twisk: Wij zijn SMC Nederland en wij zijn onderdeel van de corporatie vanuit Japan. Dus SMC Corporation, echt een Japans bedrijf. Wij opereren vanuit Nederland en eigenlijk wat wij doen, is componenten leveren voor de industriële automatisering. En ook wel echt specifiek op perslucht, daar zijn we mee begonnen: persluchtcomponenten. Dus denk aan luchtverzorging, ventielen, cilinders, maar ook temperatuurregeling en sensoren. Eigenlijk alles wat je nodig hebt bij de automatisering.
Alexander Pil: Ja, heel breed palet dus eigenlijk.
Dorien van Twisk: Heel breed, ja.
Alexander Pil: En nou is jouw functie dus, gaat over sustainability, over duurzaamheid. Is niet per se iets wat ik aan denk als ik aan perslucht denk. Kun je uitleggen wat daar speelt, waarom dat belangrijk is voor jullie?
Dorien van Twisk: Ja, eigenlijk zie je nu een hele grote verandering in de industrie. We hebben eigenlijk al industrie 1.0, 2.0 tot officieel nu industrie 4.0. Sommigen zeggen zelfs 5.0. Dus je ziet gewoon dat de industrie verandert, echt op het gebied van digitalisering en automatisering. Dus je merkt dat die vraag daar heel erg komt vanuit de industrie. En dan eigenlijk ook het stuk duurzaamheid, dus echt het efficiënter werken met perslucht, maar ook in je machines om dan eigenlijk die stap te kunnen nemen naar die volgende toekomstgerichte machine of productielocatie eigenlijk.
[02:16] Energiekosten en klantvraag
Alexander Pil: Energiekosten zijn natuurlijk de laatste tijd, zeker met wat er allemaal aan de hand is in de wereld, een uitdaging. Merk je dan ook dat bedrijven, jullie klanten, daar meer mee bezig zijn?
Dorien van Twisk: Ja, dat merk je heel erg. Het ligt wel een beetje aan in welke markt je zit. Dus in de ene markt hoor je het meer dan in de andere markt. Het ligt er ook een beetje aan hoe groot dan bijvoorbeeld het onderdeel perslucht is in machines, dat het dan interessant kan zijn of niet. Maar je hoort het steeds meer nu. Dus echt een stukje efficiëntie, duurzaamheid, CO2-besparing, kostenbesparing. Dat merk je gewoon heel veel bij klanten nu.
Alexander Pil: Ja, precies. En dat is dan ook een financiële kwestie, nog niet eens zozeer een milieutechnische kwestie.
Dorien van Twisk: Nee, het heeft echt verschillende facetten inderdaad. Ze kijken eigenlijk naar alle verschillende kanten. En uiteindelijk is het natuurlijk helemaal mooi meegenomen als je er ook nog kosten mee bespaart of CO2 mee bespaart, en het liefst allebei natuurlijk.
Alexander Pil: Ja precies, win-win zeg maar.
[03:01] Beeld van pneumatiek
Alexander Pil: Jullie zitten dus vooral in de pneumatiek. Het is misschien een beetje een gemene vraag, maar pneumatiek is voor mij ook een tikkeltje ouderwets. Hoe kijk jij daarnaar?
Dorien van Twisk: Het is natuurlijk heel moeilijk dat je deze vraag aan mij stelt. Dat hoor ik dagelijks. Perslucht is duur hoor ik veel. Perslucht is niet duur. Perslucht is inefficiënt, voornamelijk bij het opwekken ervan. Dus perslucht lijkt soms zelfs goedkoop, want lucht is goedkoop of gratis zelfs, maar perslucht niet. Dus wat je merkt is dat bij het comprimeren van de perslucht 80% verloren gaat. Dus echt 20% gaat maar naar de eindgebruikers, naar de machines toe. 80% is altijd verlies. Dus als je het niet efficiënt of slim inzet, dan kan het inderdaad duur zijn. Maar als je het goed inzet en er echt over nadenkt hoe je je persluchtsystemen ontwerpt, dan kan je daar heel veel stappen mee behalen.
[04:00] Pneumatisch versus elektrisch
Alexander Pil: Wat zijn dan de voordelen van pneumatiek ten opzichte van elektrische aandrijving of zelfs hydraulische aandrijving?
Dorien van Twisk: Je ziet eigenlijk dat nu de vraag bij bedrijven heel erg komt naar elektrificatie. Dus voor het gevoel is dat duurzamer en beter voor het milieu en een betere keuze. En aan de ene kant is het een goede keuze. En je hebt meer controle over je bewegingen bij bijvoorbeeld een elektrische actuator ten opzichte van een pneumatische cilinder. Alleen je ziet dat persluchtinstallaties gewoon heel robuust zijn. En dat het soms een hele goede keuze is, ook in aanschafkosten, om een pneumatische cilinder te kiezen. Dus het ligt meer aan welke applicatie heb je, dat je kiest tussen elektrisch of pneumatisch, en vooral dat je dat goed inregelt. Dus het is niet meteen dat de ene goed of fout is.
Alexander Pil: En jullie hebben allebei, jullie bieden allebei aan.
Dorien van Twisk: Ja, wij bieden allebei aan.
Alexander Pil: Voor klanten kunnen jullie helpen om de juiste keuze te maken.
Dorien van Twisk: Ja, je moet echt kijken naar de applicatie en wat is de beweging die je wil uitoefenen, hoe groot is de controle die je daarover moet hebben, hoeveel kracht moet je daarbij kunnen leveren. Ja, dan is het gewoon een ontwerpvraag.
[05:01] Afweging in applicaties
Alexander Pil: En hoe maken jullie dan die afweging? Wanneer is iets pneumatisch geschikt en wanneer liever elektrisch?
Dorien van Twisk: Ja, dat ligt eigenlijk heel erg aan de klantvraag en aan de applicatie. Dus daar ondersteunen we de klanten ook echt mee. Dus in wat voor machine zitten ze, wat voor kracht moet er uitgeoefend worden, hoe snel moet het gaan. Snelheid is natuurlijk vaak ook een ding. En zitten we in de voedingsindustrie bijvoorbeeld, dan moet je kijken naar voedselveiligheid. Dus dat soort vraagstukken nemen we dan daarin mee.
Alexander Pil: En kun je dus pneumatisch in de voedselindustrie doen?
Dorien van Twisk: Zeker.
Alexander Pil: Of juist misschien zelfs?
Dorien van Twisk: Ja, het kan allebei. Het ligt er gewoon aan welke keuze je maakt eigenlijk. Je kijkt dan gewoon naar de IP-klasse van je componenten. En dat kan elektrisch of pneumatisch. Dat maakt dan eigenlijk niet uit.
Alexander Pil: Er zijn geen vuistregels nu die je kunt geven van dan moet je pneumatisch doen en dan elektrisch.
Dorien van Twisk: Nee, dat is heel moeilijk om te zeggen eigenlijk. En allebei is goed als je het goed ontwerpt.
Alexander Pil: Precies. En dat is dan de keuze waar jullie de klanten mee helpen.
Dorien van Twisk: Ja, klopt.
[05:58] Introductie 4Bar Factory
Alexander Pil: Je vertelde in de voorbereiding van dit gesprek dat jullie bij SMC heel druk zijn met de 4Bar Factory. Klinkt heel spannend. Wat is dat?
Dorien van Twisk: Ja, dat is eigenlijk onze volledige visie nu op de nieuwe industrie. Dus eigenlijk wat we zien is dat vanuit historische instellingen machines werken op 6, 7 bar. In extreme gevallen ga je wel naar die 8, 9 bar, soms 10. Maar je ziet dat de standaardmachines vaak op die 6, 7 bar werken. En eigenlijk wat ik ook net vertelde, bij het opwekken van je perslucht heb je het grootste verlies. Dus heb je die 80% verlies. Wat wij zeggen bij SMC is: waarom pakken we daar het probleem niet aan? Dat we echt zeggen: we kijken waar de oorzaak zit. Dat zit echt bij het comprimeren van die perslucht. Daar willen we het probleem aanpakken. Dus we gaan naar 4 bar. Dan kan je je compressoren eigenlijk minder hard laten werken, waardoor je dus heel veel energiekosten bespaart.
[06:54] Energiebesparing per bar
Alexander Pil: Hoeveel scheelt dat eigenlijk als je dat verlaagt?
Dorien van Twisk: Ja, dus eigenlijk per bar drukverlaging is het 7% gemiddeld energiebesparing. Dus zeg als je van 7 naar 4 bar gaat, dan ben je meer dan 20% aan het sparen eigenlijk.
[07:05] Complexiteit van implementatie
Alexander Pil: Waarom doen mensen dat niet? Waarom is dat ingewikkeld?
Dorien van Twisk: Ik vertel het natuurlijk nu heel makkelijk, maar het is natuurlijk wel een complexe stap die je zet. Vooral als je in een brownfield zit. Dus je hebt al een fabriek die operationeel is op die 6, 7 bar. Alles is daarvoor ontworpen. Ja, dat werkt. En productie is het allerbelangrijkste, dus een verandering maken is dan vaak heel moeilijk en complex. Dat kost ook geld, dat kost ook tijd. Dus vandaar dat die stap daarnaartoe groter is dan hoe ik het nu vertel.
Alexander Pil: Omdat al die machines moeten dan aangepast, alle leidingen, alles moet vernieuwd.
Dorien van Twisk: Ja, en sommige machines zijn gewoon al heel erg oud en die werken nu nog gewoon goed. Die produceren en dat is dan eigenlijk veel belangrijker dan die energiekosten voor bedrijven. Dus daarom focussen we ook echt op nieuwe ontwikkelingen. Dus als je een nieuwe machine moet ontwerpen, dat je dan echt kijkt of je dat concept kan toepassen. Want dan moet je hem toch al herontwerpen. Dus die engineeringkosten zijn er al en dan is die stap makkelijker.
[08:14] Componenten voor 4 bar
Alexander Pil: En dan hebben jullie dus daar ook componenten voor die speciaal op die 4 bar werken.
Dorien van Twisk: Ja, klopt. Dus eigenlijk alles vanuit SMC wordt nu met dat 4Bar Factory-concept ontworpen. Ik zeg factory omdat het ook echt vanuit fabriekenoogpunt wordt bekeken. Uiteindelijk is het voor machinebouw natuurlijk heel interessant, maar de fabrieken gaan natuurlijk echt die kosten besparen. Dus vanuit dat concept wordt nu in Japan eigenlijk alles ontworpen. Dus elk component zal perfect werken op die lage druk. En die zal de efficiëntie daaruit vinden. En dus dan kan je ook echt met componenten het 4 Bar-concept realiseren. Het moet natuurlijk niet een marketingverhaal zijn. Het is technisch echt mogelijk.
Alexander Pil: En het levert geld op uiteindelijk.
Dorien van Twisk: En het levert geld op. En je gaat mee met de toekomst. Dus uiteindelijk is dat heel belangrijk. Wat we nu dus zien is dat eindgebruikers, sommige eindgebruikers, echt al eisen dat die op 4 of 5 bar kan werken. Dus bij het 4bar-concept zeggen we compressoren op 5 en dan de eindgebruikers en machines op 4. Zodat je nog een klein stukje drukval kan hebben. Maar dat gaan eindgebruikers nu eisen.
[14:02] Voorbeeld brouwerij en lokale drukverhoging
Alexander Pil: Het is eigenlijk bijna een pushje bij klanten van: jullie moeten dit gaan doen, want anders voldoen we niet aan onze eigen regels.
Dorien van Twisk: In Nederland valt dat gelukkig wel mee. Wij hebben geen productielocatie, dus wij kunnen onze eigen processen makkelijk zelf doen. En met scope 3, dat een grote categorie is, is de uitstoot van onze componenten bij klanten in de machine, dus echt in gebruik. Daar kunnen we hen in ondersteunen, maar ook onszelf natuurlijk om uiteindelijk de hele keten duurzamer te maken. Dus dat proberen we ook zelf toe te passen. Dus we hebben in Japan ook een productiehal die helemaal op 4 bar werkt, met eigenlijk al onze nieuwe producten en componenten erin, zodat we dat ook echt kunnen laten zien.
Alexander Pil: Om te laten zien dat het echt technisch mogelijk is.
Dorien van Twisk: Ja, om te laten zien dat het technisch mogelijk is. En een mooi voorbeeld vanuit een klant is een brouwerij bijvoorbeeld. Die hebben een hele brouwerij die werkt op in dit geval 5 bar en de compressoren staan op 6 bar. En daar kwam dus een nieuwe vullijn binnen. Dus die hadden ze al besteld, die kwam al binnen en die vullijn die werkte op 6 bar. Dus eigenlijk te hoog voor wat ze hebben daar. En je ziet vaak bij veel applicaties dat je die hogere druk wel nodig hebt, omdat je dus echt dan 16 koppen bijvoorbeeld in één keer moet laten werken. Je merkt dat die vaak op een hogere druk werken. Dus dat zouden ze niet redden met de huidige instellingen van hun brouwerij. Wat ze daar hebben gedaan is een booster gebruikt. En een booster, dat is eigenlijk de VBHE booster van SMC. Wat die doet is eigenlijk een mechanisch onderdeel, werkt alleen op perslucht, die gaat eigenlijk met flow de druk opbouwen.
[16:00] Gerichte toepassing van drukverhoging
Alexander Pil: Van 5 naar 6 bar.
Dorien van Twisk: Van 5 naar 6 bar in dit geval. En is dat dan voor de hele fabriek? Nee, dat was dus echt specifiek op die vullijn. Dus wat ze daar hadden gezegd is: we gaan die vullijn alleen verhogen van 5 naar 6 bar. En dan werkt die vullijn nog steeds op de druk die die nodig heeft, maar we hoeven niet onze hele brouwerij weer op die 6 bar te zetten.
Alexander Pil: Dus het is lokaal 6 voor die ene machine en kun je nu voor de rest 5.
Dorien van Twisk: Ja, precies. Je ziet soms dat applicaties gewoon echt die hoge druk nodig hebben. Denk bijvoorbeeld aan verticale cilinders. Vaak wordt er een kracht gebruikt bij een cilinder, omdat je iets moet heffen bijvoorbeeld. Als daar een zwaar gewicht op staat, dan red je dat soms echt niet met 4 bar. Dus dan kan je echt gericht op die applicatie die druk verhogen. Dat kan dan bijvoorbeeld met die booster, zit dan een tank onder, zodat je dus altijd die hoge druk ook qua flow hebt. Dus qua snelheid hoef je je dan ook geen zorgen te maken. En bij die brouwerijen hadden ze dus drie eigenlijk parallel gezet. Dus dan konden ze elke keer zeker weten dat er genoeg flow was. En daar bespaarden ze bijna 48.000 euro per jaar, omdat ze niet die hele brouwerij naar die 6 bar hoefden te zetten, maar alleen lokaal dus die druk konden verhogen.
[16:57] Rol van engineering in ontwerpkeuzes
Alexander Pil: Sommige toepassingen vereisen hogere druk. Is het ook niet aan engineers om ervoor te zorgen dat ze dus andere oplossingen bedenken zodat dat niet nodig is?
Dorien van Twisk: Ja, zeker. Dat kan natuurlijk ook een oplossing zijn. Dat je dus je machine anders gaat ontwerpen. En vaak als ik het 4Bar-concept vertel aan onze klanten, aan machinebouwers of aan productiebedrijven, dan zeggen we van ja, maar we willen niet een machine die anderhalf keer of twee keer zo groot wordt, omdat we grotere cilinders moeten plaatsen. Dus het is eigenlijk gewoon natuurkunde, als onze druk verlagen, ja dan gaat onze kracht uiteindelijk ook omlaag. Dus dan moeten we iets meer die cilinders doen, dus het oppervlakte vergroten, om dan die kracht te kunnen behalen. Dus eigenlijk wat je ziet als je een nieuwe machine gaat ontwerpen, dan moet je hem gewoon anders gaan ontwerpen. Daarom hebben we bijvoorbeeld ook bij SMC compactcilinders. Dus je ziet dat heel veel ISO-cilinders nog worden gebruikt. Perfecte oplossing, één op één vervangbaar, je kan het overal krijgen. Maar ze zijn heel robuust, er moet heel veel lucht in om uiteindelijk dezelfde kracht te genereren als bij bijvoorbeeld een compactcilinder die een veel kleinere inbouw heeft. Dus dan kan je zo één of twee boringen groter zetten en wel die kracht uiteindelijk dan halen.
[18:10] Samenwerking met machinebouwers
Alexander Pil: Werken jullie dan ook met machinebouwers samen om ze te stimuleren om het op 4 bar te regelen?
Dorien van Twisk: Ja, we kijken eigenlijk vanaf twee stromen. Dus we gaan naar machinebouwers en naar productiebedrijven. Dus wat we willen is eigenlijk productiebedrijven echt die voordelen kunnen laten zien. Je kan heel veel CO2, heel veel geld besparen, je kan veel efficiënter werken. Maar uiteindelijk moet een machinebouwer die machine ontwerpen. Dus we proberen hen ook te stimuleren van zet die stap nou. Dan loop je een stap voorop dat als je klant zometeen met die vraag komt, dat je niet denkt: oh we moeten nu nog beginnen. Maar dat je al zegt: ja dit kunnen wij. Of de total cost of ownership van onze machines is gewoon een stuk lager dan dat die eerst was.
Alexander Pil: Dat lijkt me toch wel een lastig verhaal, want de winst wordt uiteindelijk behaald in die fabriek.
Dorien van Twisk: Wat je merkt is dat een 4bar-machine niet in theorie duurder is dan een standaardmachine, omdat de applicaties hetzelfde zijn. Dus het enige wat je doet is hem anders ontwerpen vanuit een ander oogpunt, een andere druk. Dus soms zit er al zo’n grote risicofactor over die machine dat die cilinders bijna niet groter ontworpen hoeven worden omdat die dat eigenlijk al redt. En een andere cilinder is niet per se duurder dan de standaard cilinder die er nu in zit. Dus het is geen extra optie op de machine. Hij doet nog precies wat hij eerst ook deed, alleen hij is net even anders ontworpen.
[20:25] Voorbeeld FG Robosys
Alexander Pil: Zijn er nog meer concrete voorbeelden?
Dorien van Twisk: Ja, misschien wel een mooi voorbeeld van een machinebouwer om ook te laten zien dat dat dus ook kan, dat die die stap neemt. Dat is FG Robosys uit Veenendaal. En dat gaat specifiek over een machine, dat is ook een vullijn voor flessen. En eigenlijk vanuit een intrinsieke motivatie vanuit dat bedrijf is ook de vraag gekomen naar SMC van: wij willen eigenlijk de meest toekomstgerichte machine ontwerpen, willen jullie ons daarbij helpen? Dus toen is er echt een samenwerking aangegaan. Dus we zijn echt van begin tot eind die oude versie van die machine gaan bekijken. Van wat zit er nu in, hoe doen jullie het nu en hoe kunnen we dat dus verbeteren. Nou een groot onderdeel daarvan was dus van 6 naar 4 bar gaan. Dus we hebben echt gekeken naar kunnen we die componenten zo omzetten naar die 4 bar. Het eerste wat je dan eigenlijk doet is meten van die machine. Dus we hadden die oude versie, konden helemaal doormeten, konden precies zien wat er gebeurt en dan kunnen we echt eigenlijk heel gericht zeggen van oké deze kracht heb je nodig. En toen hoefden we eigenlijk maar op een paar verschillende punten het echt om te bouwen.
[22:22] Voorbeeld Lekkerkerker
Alexander Pil: Heb je ook een voorbeeld van een bedrijf die het voor zichzelf doet?
Dorien van Twisk: Ja, een mooi voorbeeld is Lekkerkerker, ook een Nederlands bedrijf. Zij maken machines voor voornamelijk de dairy products. Dus in dit geval hebben we ook gekeken naar een kaaslijn en een boterlijn. Dus het inpakken van boter. En zij nemen ook oude machines in. Die reviseren ze en dan sturen ze eigenlijk die machine weer uit. Dus ze hergebruiken al heel veel van hun producten. Om dus eigenlijk die uitstoot en materiaalgebruik zo laag mogelijk te houden. Dus dat is eigenlijk al een hele mooie stap die zij zetten. En daar hadden wij eerst een gesprek over voedselveiligheid en zodoende kwamen we ook op duurzaamheid. En hebben we eigenlijk intern bij hen het 4Bar-concept uitgelegd. Ze zijn een machinebouwer ook, dus het was even zoeken van hoe gaan zij hierop reageren. Maar omdat zij dus eigenlijk zo gemotiveerd zijn daarin, wilden ze dit ook heel graag zelf toepassen in hun eigen productielocatie. Ze hebben een grote hal waar ze die machines bouwen. Dat hebben we allemaal doorgemeten. Ze zaten eerst op 7,5 bar. En eigenlijk kwamen we erachter dat maar twee machines die hoge druk nodig hebben. En alles staat daarvoor op die hoge druk. Dus wat we hebben gedaan is een test met een booster. En nu zitten ze dus op 4 bar in hun eigen productielocatie.
[24:36] Strategische beslissing
Alexander Pil: Dus dat is echt vanuit management gekomen.
Dorien van Twisk: Ja, uiteindelijk is dat de doorslag geweest. Dat het echt een managementbeslissing is geweest die daar heel veel voordelen in ziet.
[25:15] Afsluiting en advies
Alexander Pil: Wat zou je bedrijven willen meegeven?
Dorien van Twisk: Ja, eigenlijk wat je ziet is dat de stap naar 4 bar niet alleen een technisch vraagstuk is, maar het is ook echt een strategische stap naar de toekomst. Dus eigenlijk wat je wil is dat je door die stappen die we net hebben verteld, dus het inzicht krijgen van je machines, het meten van je flow, temperatuur, druk, dat is een stap die je kan nemen. Daarna naar je grootverbruikers kijken, efficiënter werken. Een 4Bar-machine is eigenlijk een stap richting de toekomst. Dus dat je eigenlijk voorop loopt als machinebouwer, als productiebedrijf, dat je echt die efficiëntie kan toepassen. En het grote punt daarbij is dat SMC daarbij kan ondersteunen. Dus we kunnen jullie ondersteunen, dat hoeven jullie niet alleen te doen. We hebben de componenten, we hebben de kennis, de engineers.
Alexander Pil: En dat begint eigenlijk bij het besef dat perslucht duurzaam is eigenlijk.
Dorien van Twisk: Ja, dat je het duurzaam kan gebruiken, dat je het efficiënt kan gebruiken, dat het nog steeds een goede energiebron is. Dat je die vraag in ieder geval aan jezelf moet stellen van hoe kunnen we dat nu beter doen, zodat we eigenlijk die hele industrie daarmee kunnen helpen.
Alexander Pil: Dankjewel, Dorien. Bedankt voor het luisteren en tot de volgende podcast.
